Bez samowoli urlopowej

Szef nie udzielił mi zaległego urlopu w ustawowym terminie, tłumacząc się względami produkcyjnymi. Nakłaniał mnie do wypisania karty urlopowej i przychodzenia do firmy w celu wykonywania normalnej roboty. Nie zgodziłem się, ponieważ nie chcę już dalej pracować w tej spółce. Szukam nowego zatrudnienia. Czy mogę powiadomić pracodawcę, że wykorzystuję zaległy za ubiegły rok urlop i nie przychodzić do pracy przez tydzień w ramach należnego mi za ubiegły roku urlopu?

Na pytanie odpowiada Przemysław Pogłódek z Kancelarii Prawnej Prawo Pracy i BHP

Jeżeli pracodawca nie wysłał kogoś na tak zwany zaległy wypoczynek do końca marca, nie znaczy to, że pracownikowi wolno samodzielnie z niego skorzystać. Potwierdził to Sąd Najwyższy 5 grudnia 2000 r. (I PKN 121/00). Naruszenie przez pracodawcę obowiązku udzielania urlopu wypoczynkowego za dany rok do końca pierwszego kwartału roku następnego nie uprawnia pracownika do tego, aby rozpoczął urlop po tym terminie, jeśli pracodawca nie udzielił mu na to zezwolenia. Zawiadomienie go o rozpoczęciu zaległego urlopu wypoczynkowego nie usprawiedliwia nieobecności pracownika w pracy.

Stosownie do przepisu art. 168 Kodeksu Pracy, urlopów niewykorzystanych zgodnie z prawem urlopów należy udzielić najpóźniej do 31 marca następnego roku kalendarzowego. Pamiętać należy, że jest to sytuacja stanowiąca wyjątek od reguły. Zasadą jest bowiem udzielanie urlopu corocznego, czyli w roku kalendarzowym, w którym pracownik nabył do niego prawo, czyli do końca grudnia. Wykorzystywanie urlopów pierwszym kwartale następnego roku powinno być stosowane wyjątkowo.

Przepis art. 168 Kodeksu Pracy stanowi o konieczności udzielenia urlopu do końca pierwszego kwartału, ale nie o obowiązku jego wykorzystania przez pracownika. Oznacza to, że jeśli urlop zostanie udzielony, a pracownik rozpocznie jego wykorzystywanie w skrajnym przypadku w dniu 31 marca i będzie kontynuował do pełnej realizacji zaległego prawa, to będzie to działanie zgodne z przepisami. I nie może stanowić wykroczenia przeciwko prawom pracownika. Natomiast nieudzielenie urlopu do końca marca wiąże się z ewentualnym pociągnięciem do odpowiedzialności pracodawcy.

Konsekwencją takiego wykroczenia może być mandat lub skierowanie wniosku o ukaranie do sądu grodzkiego. Roszczenie o urlop wypoczynkowy przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym stało się wymagalne (art. 291 k. p.). Termin ten liczy się z końcem roku kalendarzowego, za który urlop przysługuje, lub najpóźniej z końcem pierwszego kwartału roku następnego.