Komu i jaki deputat węglowy?

- Na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 lipca 2007 roku o ekwiwalencie pieniężnym z tytułu prawa do bezpłatnego węgla dla osób uprawnionych z przedsiębiorstw robót górniczych, Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest zobowiązany do realizacji ekwiwalentu pieniężnego. Osobami uprawnionymi do ekwiwalentu są emeryci i renciści mający ustalone prawo do emerytury lub renty, którzy pobierali bezpłatny węgiel w naturze od przedsiębiorstw robót górniczych lub przeszli na emeryturę lub rentę z tych przedsiębiorstw, są uprawnieni do bezpłatnego węgla na podstawie Układu Zbiorowego Pracy dla pracowników zakładów górniczych z dnia 21 grudnia 1991 roku, i którzy uzyskali emeryturę lub rentę przed dniem 1 stycznia 2007 roku, a po dniu 31 grudnia 2001 roku nie pobierali ekwiwalentu.

Do kategorii osób uprawnionych należą także wdowy, wdowcy i sieroty mające ustalone prawo do renty rodzinnej po byłych pracownikach przedsiębiorstw robót górniczych, którzy przed śmiercią byli uprawnieni do ekwiwalentu pieniężnego z tytuły prawa do bezpłatnego węgla.

Z kolei ustawa o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego w latach 2008-2015 z 7 września 2007 roku przewiduje wypłatę ekwiwalentu z ZUS byłym pracownikom kopalń postawionych w stan likwidacji przed 1 stycznia 2007 roku, albo wdową, wdowcom lub członkom rodzin, którzy nabyli prawo do renty rodzinnej po emerycie i renciście uprawnionemu do ekwiwalentu.

Każda z ustaw stanowi o tym, jaka ma być wartość świadczenia. Te osoby, które nabyły prawo do deputatu na podstawie układu zbiorowego pracy z 1980 roku otrzymują ekwiwalent równowartości dwóch i pół tony węgla, natomiast osoby które nabyły te uprawnienia na podstawie układu zbiorowego z 1991 roku otrzymują równowartość trzech ton węgla.

Jeśli chodzi o ustawę o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego, to wypłaty realizujemy na bieżąco, co miesiąc. W przypadku byłych pracowników PRG są to wypłaty jednorazowe.

Wysokość ekwiwalentu stanowi iloczyn ilości węgla objętego uprawnieniem, dwie i pół lub trzy tony, oraz przeciętnej średniorocznej ceny zbytu węgla kamiennego w asortymencie "orzech II" z roku poprzedzającego rok, w którym ekwiwalent ma być wypłacony. Kwota ta jest następnie skorygowaną o przewidywany wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych na rok planowany.

Ekwiwalent wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych zgodnie z harmonogramem na wniosek osoby uprawnionej. Do wniosku należy dołączyć dokumenty potwierdzające uprawnienia do ekwiwalentu i potwierdzające jego wysokość oraz oświadczenie o nie pobieraniu ekwiwalentu lub bezpłatnego węgla w naturze.

Wnioski o wypłatę ekwiwalentu zgłasza się do końca pierwszego kwartału roku, w którym ma zostać wypłacony po raz pierwszy. W bieżącym roku jest on wypłacany za lata 2010 - 2011.

Ekwiwalent jest wypłacany w terminie do końca pierwszego kwartału roku, w którym ma zostać wypłacony, a jeżeli jest wypłacany po raz pierwszy, to w terminie 2 miesięcy od dnia zgłoszenia wniosku.

Zgodnie z ustawą z dnia 26 maja 2011r., o zmianie ustawy o ekwiwalencie pieniężnym z tytułu prawa do bezpłatnego węgla dla osób uprawnionych z przedsiębiorstw robót górniczych, w przypadkach, w których na wniosek zgłoszony przed dniem 1 stycznia 2012 roku dokonano wypłaty ekwiwalentu choćby jeden raz, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wypłaca ekwiwalent bez konieczności składania kolejnych wniosków o wypłatę.

Wypłata ekwiwalentu w 2012 roku należnego za lata 2010 - 2011 dla świadczeń emerytalno- rentowych zostanie dokonana z urzędu jednorazowo wraz z emeryturą lub rentą w marcowym terminie wypłaty świadczenia, pod warunkiem, że wcześniej dokonana została wypłata choćby jeden raz.